محمد مهدى اصفهانى
38
مجموعه فهرست گزيده نسخ خطى فارسى آسياى ميانه و قفقاز در علوم پزشكى ( فارسى )
شدن دفترها به نظر مىرسد . [ قرابادين ] 4339 از مؤلف نامعلوم ، اين رساله 12 باب ( بابهاى 16 ، 17 ، 19 ، 20 ، 22 ، 26 ، 28 ، 33 - 37 ) دارد . اما اصل كتاب بيشتر از 37 باب داشته و درباره چگونگى تركيب داروهاى گياهى براى درمان بيمارىهاى روده و معده ، گوش ، بينى ، گلو و غيره نوشته شده است . نستعليق روشن ، سمرقندى ، تقريبا قرن 13 ق / 19 م ، 163 برگ ( b 163 - a 1 ) ، به ابعاد 3 / 12 * 22 س . عناوين بابها ، صفت داروها با جوشه نوشته شدهاند . مقواى فرسوده ، نسخه ناقص بوده ، فقط بعضى بابهاى كتاب مفصلى را در بر مىگيرد ، نسخه بسيار فرسوده است ، برگها از همديگر كنده شدهاند گوشههاى برگها پاره گرديده است ، در حواشى بعضى برگها اصلاحات و توضيحات مربوط به متن جاى دارند . كنز الصناعى 1 / 395 از مؤلفى نامعلوم ، در اين رساله اصول آماده كردن فلزات گرانبها و سنگهاى قيمتى ( طلا ، لعل ، نقره ، ياقوت ، مرواريد و غيره ) ، تهيهء رنگهاى گوناگون شيميايى براى كاغذ و ظروف و غيره بيان گرديدهاند . رساله از بابها و فصلها عبارت است و متن به دو زبان عربى و فارسى نوشته شده است ، نستعليق روشن ، كارخانهاى ، محمد صالح ، در 1269 ق / 1852 - 1853 م ( برگ a 155 ) - 1271 ق / 1854 - 1855 م ( برگ a 185 ) ، 198 برگ ، 5 / 21 * 5 / 15 س . اطراف متن عربى با دو خط سرخ جدول كشى شده است . مقوايى سبزرنگ ساخت ماوراء النهر ( 1287 ق / 1870 - 1871 م ) نسخه ناقص است : اول آن افتاده ( متن با باب سوم آغاز مىگردد ) ، در بين برگهاى 33 - 34 ، 79 - 80 ، 155 - 156 برگ هاى نانوشته ( سفيد ) جاى دارند . در برگ a 41 مهر كلان مربعشكل با ذكر اسم ملا محمد يوسف حكيم به نظر مىرسد . مجموعة الكاتبين 51 قارى فتح الله چپدست ، معاصر آخرين امير بخارا ، سيد امير عالم خان ( 1328 - 1339 ق / 1910 - 1920 م ) ، 1329 ق / 1911 م ، اين رساله شامل شرححال كوتاه 18 خوشنويس زمان امارت امير عبد العزيز خان ( 1055 - 1091 ق / 1645 - 1680 م ) و 11 شرح حال منظوم خطاطان معروف زمان دو امير آخرين بخارا و نيز خود مؤلف رساله مىشود . دربارهء هر خطاط از 4 تا 12 بيت آورده مىشود . نستعليق ريز خوشخط ، كارخانهاى ساخت روسيه ، دستنويس مؤلف ، 1329 ق / 1911 م ،